Door Roland de Bonth

Wat is de overeenkomst tussen een adamant, een briljant en een juweel? Het antwoord op deze vraag is dat in het verleden diamant een synoniem was voor deze drie woorden. Kun je daar met één simpele zoekopdracht achterkomen? Jazeker, dat is mogelijk met DiaMaNT.

Wat is DiaMaNT?

Begin vorig jaar heeft het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) de webapplicatie http://diamant.ivdnt.org/diamant-ui/">DiaMaNT (Diachroon seMantisch lexicon van de Nederlandse Taal) beschikbaar gesteld voor onderzoekers en andere belangstellenden.

Dit lexicon bevat in totaal meer dan 300.000 synoniemen. Die synoniemen zijn afkomstig uit de definities van woordenboekartikelen uit het Middelnederlandsch Woordenboek (MNW) en het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT).

Met de huidige versie van DiaMaNT is het mogelijk om van een woord uit de periode 1250-1976 synoniemen te vinden. In plaats van slager konden en kunnen bijvoorbeeld ook de woorden beenhouwer, beenhakker en vleeshouwer worden gebruikt.

Deze (langere) blog is volledig te lezen op de website Neerlandistiek.

CLARIAH heeft op 31 januari 2021 een oproep gedaan voor onderzoeks- en onderwijsbeurzen.
Er worden twee soorten beurzen onderscheiden:

  1. Onderzoeksbeurzen
  2. Onderwijsbeurzen.

In een Research Fellowship voert een onderzoeker (de CLARIAH Research Fellow) een klein onderzoeksproject uit op basis van een expliciet geformuleerde onderzoeksvraag door gebruik te maken van data en/of software die al onderdeel zijn van de CLARIAH infrastructuur.

Bij een Teaching Fellowship gebruikt een docent aan een Nederlandse universiteit (de CLARIAH Teaching Fellow) data en/of software die deel uitmaken van de CLARIAH infrastructuur in een BA, MA of RMA cursus voor een expliciet geïdentificeerde categorie studenten (bijv. gedefinieerd in termen van vooronderstelde achtergrondkennis).

De oproep verwijst naar een overzicht van de data en tools die in aanmerking komen en gaat vergezeld van inleidende teksten over deze data en tools.

De volledige tekst is hier te zien.

 .

athenaATHENA zoekt kunst en natuurliefhebbers voor het herkennen van dier- en plantensoorten in de schilderijencollectie van het Rijksmuseum.
Een jaar na de lancering van de ATHENA-database, zijn we nu bezig met het opnemen van beroemde Nederlandse schilderijen, om zo de geschiedenis van de iconografie van dieren en planten in Nederland te laten zien. Er is immers nog veel onbekend over hoe de natuurlijke wereld in de loop van de tijd door mensen is beïnvloed. Historische schilderijen kunnen biologische en culturele aspecten van de historische interactie tussen mens en natuur onthullen. Voor het herkennen van dier- en plantensoorten in de collectie van het Rijksmuseum hebben we jullie hulp nodig! 

Via het Zooniverse platform nodigen wij jou uit om ons te helpen bij het ontdekken van planten en dieren in schilderijen. Terwijl je door de enorme collectie van het Rijksmuseum bladert, kan je helpen bij het classificeren van diersoorten en eventueel aanwezige bloeiende planten, bomen of struiken. Je digitale museumbezoek omvat veel meesterwerken uit de 16e eeuw tot de moderne tijd. Vanwege de enorme omvang van de Rijksmuseum collecties zal het project zich voorlopig richten op schilderijen en prentkunst. 

Door deze kunstwerken te classificeren, help jij het ATHENA-portal verder uit te bouwen. ATHENA is een project van een kernteam van onderzoekers met achtergronden in biologie en geschiedenis, ondersteund door een breed consortium van kennis- en erfgoedinstellingen. Het Athena project wordt gefinancierd door CLARIAH en heeft als doel een internationaal unieke database te ontwikkelen waarmee onderzoekers uit meerdere wetenschappelijke disciplines historische mens-natuur relaties kunnen bestuderen. Bij veel schilderijen is het echter niet bekend welke dier- en plantsoorten zijn weergegeven, en daarom vragen wij jouw hulp!


Interesse om deel te nemen aan dit project?
Lees meer over het schilderijenproject, en hoe je mee kan doen op: https://www.zooniverse.org/projects/tzwaanswijk/athena-spot-species-in-fine-art.

Zooniverse is het grootste en populairste platform voor onderzoek met behulp van crowdsourcing, waarbij ieder die wil aan een project kan bijdragen. Deelname is gratis en vrijblijvend.
Datum 29 november 2019 logo nde
Tijd 13:00 - 17:30
Locatie De Theaterloods, Radio Kootwijk

Wetenschaps- en erfgoedinstellingen richten zich, net als de samenleving, steeds meer op digitale producten en diensten.
In verschillende initiatieven bouwen deze instellingen mee aan onderdelen van een gemeenschappelijke publieke digitale infrastructuur.

Maar hoe robuust zijn die initiatieven eigenlijk? Ze staan vaak onder financiële en/of organisatorische druk of verdwijnen na verloop van tijd.
Het ontwikkeltempo van publieke digitale diensten ligt laag in vergelijking met dat van de grote spelers op het web. De rol van de publieke sector in het digitale domein lijkt mede hierdoor te marginaliseren en de vrije toegang tot kennis en informatie zelf, als basis voor een gezonde moderne samenleving, komt daarmee steeds meer onder druk te staan.

De Theaterloods FoyerFoyer van de Theaterloods Tegelijkertijd (of mede daardoor) bestaat het risico dat het web gaandeweg steeds minder open, democratisch, neutraal en transparant is. Een breed gedragen visie als kader voor zulke initiatieven lijkt te ontbreken.
Een gevolg hiervan is dat de publieke digitale infrastructuur kwetsbaar en vaak weinig duurzaam oogt.

In april 2019 verscheen “Shared Digital Europe” dat nieuwe kaders voor Europees digitaal beleid schets. Dit visiedocument pleit voor een veelomvattender kader voor een Europees digitaal beleid gericht op een rechtvaardige en democratische digitale omgeving. Een beleid waar fundamentele vrijheden en rechten worden beschermd, waar sterke openbare instellingen in het algemeen belang functioneren en waar mensen inspraak hebben in de manier waarop hun digitale omgeving werkt.

CLARIAH en het Netwerk Digitaal Erfgoed zetten in op brede samenwerking rondom publieke, digitale infrastructuren. Maar kunnen we de rol van onze organisaties duidelijker definiëren op basis van dit recente Europese visiedocument? En op welke manier kunnen we deze rol vormgeven op het gebied van beleid, technologie, organisatie en financiering om een publieke infrastructuur ook in de toekomst te borgen?

Tijdens het symposium gaan we in op de vraag welke rol en verantwoordelijkheden erfgoedinstellingen, onderzoeksinstellingen en andere kennisinstellingen hebben voor het bieden van toegang tot kennis en informatie in het digitale domein.

Drie sprekers geven een prikkelende inleiding, ieder vanuit een eigen perspectief. Wat zijn de verwachtingen van de samenleving, van de markt en van de publieke sector. Een panel gaat hierover in gesprek met elkaar en de zaal.

Het symposium wordt georganiseerd door CLARIAH en het Netwerk Digitaal Erfgoed en vindt plaats in het kader van de Week van het Digitaal Erfgoed.

Maandag 17 september 2018 heeft het marktonderzoeksinstituut GfK haar archief met kijk- en luistercijfers overgedragen aan het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.
Het betreft de kijkcijfers uit de periode 1967-2001 en luistercijfers uit de periode 1967-2011.

290152 van%20links%20naar%20rechts%20eppo%20van%20nispen%20tot%20sevenaer%20%28beeld%20en%20geluid%29%2c%20julia%20noordegraaf%20%28uva%29%20en%20liesbeth%20nekkers%20%28gfk%29 b149db large 1537196236Van links naar rechts Eppo van Nispen tot Sevenaer (Beeld en Geluid),
Julia Noordegraaf (UvA, CLARIAH) en Liesbeth Nekkers (GfK)

 

GfK voert al sinds 1967 onderzoek uit naar het kijk- en luistergedrag van de Nederlandse bevolking. Het kijk- en luisterarchief biedt een schat aan informatie voor historische onderzoek en is een verrijking van de Beeld en Geluid collectie.

Kijk- en luistercijfers uit de periode 1967-1995 zijn op papier gerapporteerd, de periode daarna is digitaal beschikbaar. Beeld en Geluid werkt samen met CLARIAH, de onderzoek infrastructuur voor onderzoekers in de Geesteswetenschappen, om alle papieren cijfers te digitaliseren en voor onderzoekers beschikbaar te maken.

Voor het archiveren van de kijk- en luistercijfers uit de periode na 2001 (TV) en na 2011 (radio) wordt momenteel overlegd met de Stichting Kijkonderzoek (SKO) en de Stichting Nationaal LuisterOnderzoek (NLO).

CLARIAH

Voor CLARIAH is dit een prachtige bron om de geschiedenis van de consumptie en beleving van publieke radio en televisie te onderzoeken. Bronnen voor het in kaart brengen van kijkers en luisteraars uit het verleden zijn schaars, wat het onderzoek naar de impact van radio en televisie op het publiek lastig maakt - het is vaak alleen mogelijk om via interviews kleinschalig onderzoek te doen. Met deze data hebben we een representatief beeld van de kijk- en luisterdichtheid van de publieke radio en televisie, vanaf 1967 continue gemeten, inclusief een waardering van specifieke programma's. 
 
Binnen werkpakket 5 zal samengewerkt worden met het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid om deze data beschikbaar te stellen voor mediawetenschappelijk onderzoek. 

Het volledige persbericht staat hier.